به گزارش مشرق، حنیف غفاری فعال رسانه در تلگرام نوشت:

آتلانتیسیسم یا آتلانتیک‌گرایی خصوصاً در طول سال‌های پسا جنگ جهانی دوم تبدیل به یک قالب تئوریک-عملیاتی در بین آمریکا و بازیگران اروپایی شده است. اساساً انعقاد پیمان ناتو و استمرار آن تا حال حاضر، در همین راستا قابل توجه است. پیوستگی امنیتی آمریکا و بازیگران اروپایی ناتو در طول دهه‌ها و سال‌های اخیر تقویت شده و واشنگتن از سلطه امنیتی خود بر ۲۸ عضو اروپایی کنونی عضو ناتو همواره بهره برده است. با این حال در جریان جنگ تحمیلی رمضان، شاهد گسست آشکار این مناسبات تثبیت شده بودیم! جنگ ایران حتی به مراتب بیشتر از آثار و تبعات جنگ اوکراین منجر به تضعیف پیوندهای جاری در پیمان آتلانتیک شمالی شده است. کار به جایی رسیده که ترامپ رسماً ایده خروج آمریکا از ناتو را مطرح می‌سازد و به اعضای این پیمان در خصوص عملیاتی کردن تهدیدات خود هشدار می‌دهد.

جدال ترامپ و دبیر کل ناتو

نشریه «فایننشال تایمز» اخیرا به نقل از منابعی که نامشان را فاش نکرد، نوشت که ترامپ در دیدار روته، تهدید کرد که آن دسته از کشورهای عضو ناتو که به واشنگتن در جنگ با ایران کمک نکردند را مجازات می‌کند.

در این گزارش آمده است: «به گفته افراد آگاه از مذاکرات پشت درهای بسته، ترامپ در دیدار با روته در کاخ سفید خشمگین بود. او تهدید کرد که کشورهای اروپایی را که به اعتقاد او به اندازه کافی از [عملیات علیه ایران]حمایت نمی‌کنند، مجازات خواهد کرد».

قدر متیقن این گزارش و موارد مشابه، وضعیت بحرانی و سختی است که در اردوگاه ناتو حاکم شده و نه تنها مناسبات، بلکه موجودیت آن را هدف قرار داده است. در طول جنگ اوکراین، خصوصا پس از آنکه ترامپ در راس معادلات سیاسی و اجرایی آمریکا قرار گرفت، شاهد بروز اختلافاتی میان دو سوی آتلانتیک بر سر جنگ اوکراین و نحوه پایان دادن به آن بودیم. کار به جایی رسید که مقامات آمریکایی بدون اطلاع به کشورهای اروپایی، تصمیمات مشترکی را با روسیه در خصوص پایان دادن به جنگ اوکراین اتخاذ نموده و رئیس جمهور آمریکا نیز بارها عنوان کرد که منافع اروپاییان در جنگ اوکراین برای وی (ترامپ) اساسا اهمیتی ندارد. با این حال کمتر تحلیلگر و کارشناسی پیش بینی می‌کرد که بر اثر اختلافات به وجود آمده در جنگ اوکراین، ناتو به صورت کامل از هم فروبپاشد! برخی اعضای ناتو مانند آلمان و لهستان کلیت وابستگی امنیتی خود به آمریکا را بارها در رسانه‌ها و خطاب به افکار عمومی دنیا یاد آور می‌شدند. مارک روته دبیر کل ناتو نیز بارها در مواضع اعلامی خود از استحکام و تضمین موجودیت ناتو (علی رغم اختلافات اعضای آن بر سر نحوه پایان دادن به جنگ اوکراین) خبر می‌داد. اما اکنون معادله با گذشته تفاوت پیدا کرده است!

نقش جنگ رمضان در تشدید شکاف‌های ناتو

در جریان جنگ رمضان، ترامپ رسما از کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی خواست تا بر اساس ماده ۵ این پیمان، در جنگ به صورت مستقیم حضور پیدا کرده و ناوهای خود را راهی تنگه هرمز کنند. این درخواست رئیس جمهور آمریکا به دو دلیل با مخالفت کشورهای عضو ناتو و در راس آنها انگلیس، آلمان و فرانسه مواجه شد: نخست اینکه ترامپ نمی‌توانست به ماده ۵ ناتو استناد کند، زیرا خود شروع کننده تهاجم علیه یک کشور (ایران) بوده و مورد تهاجم اولیه قرار نگرفته است. از سوی دیگر، کشورهای اروپایی با محاسبات کاملا رئالیستی و واقع گرایانه‌ای که به لحاظ امنیتی، نظامی و سیاسی صورت داده بودند، تصویری از پیروزی در برابر ایران را در این جنگ مشاهده نمی‌کردند. در چنین شرایطی حتی تهدیدات ترامپ مبنی بر خروج ایالات متحده آمریکا از پیمان آتلانتیک شمالی منتج به تغییر تصمیم کشورهای عضو این پیمان نشد.

آتلانتیک‌گرایی در بحران

هم اکنون بحران سرتاسر ناتو را فرا گرفته است. اکنون دیگر فروپاشی پیمان آتلانتیک شمالی یک انگاره یا نقطه ایده آل نبوده و تبدیل به یک احتمال واقعی در نظام بین الملل شده است. بدون شک ترامپ (حتی در صورت انعقاد آتش بس دائم در منطقه) بخشی از انتقام شکست تمام عیار خود در جنگ با ایران را از اروپاییان عضو ناتو خواهد گرفت. این انتقام گیری می‌تواند دو شکل داشته باشد:یکی خروج مستقیم و فوری آمریکا از پیمان آتلانتیک شمالی و از بین بردن ساختار دووجهی (آمریکایی-اروپایی) ناتو و دیگری تشدید فشارها بر اروپا در خصوص پذیرش آتش بس در جنگ اوکراین، بدون در نظر گرفتن منافع بروکسل و کی یف. با توجه به حجم انتقاداتی که در داخل و خارج از ایالات متحده علیه دولت ترامپ و در واکنش به شکست نظامی در برابر جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته، وقوع بحران‌های مزمن، عمیق و مستمر در ناتو قطعیت دارد. ناتو از زمان تشکیل خود تاکنون، مولد بحران‌های گوناگونی در نظام بین الملل بوده که تنها یکی از آنها، جنگ افغانستان بوده است.

اشغال ۲۰ ساله‌ای که با کشته شدن هزاران شهروند بیگناه و از بین رفتن زیرساخت‌های افغانستان و تشدید بحران‌های اجتماعی در این کشور آسیایی همراه شد. همچنین نقش ناتو در نسل کشی مسلمانان سربرنیتسا در جریان جنگ بالکان هیچ گاه از اذهان پاک نمی‌گردد. اعضای ناتو در تجهیز داعش و حمایت از گروه‌های تروریستی-تکفیری و حتی تاسیس این گروه‌ها نیز اصلی‌ترین نقش را ایفا نموده‌اند. همپوشانی دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی و سیاستگذاری واحد دستگاه‌های دیپلماسی و سیاست خارجی آنها در قبال تحولات منطقه غرب آسیا و شبه قاره هند، نقش به سزایی را در حمایت پشت پرده و هماهنگ آمریکا و اروپا از داعش، هیئت تحریرالشام و دیگر گروه‌های تروریستی -تکفیری در منطقه ایفا نمود. اکنون پیش فرض‌ها و بنیان‌هایی که ناتو بر اساس آن شکل گرفته، یکی پس از دیگری هدف قرار گرفته و به نوعی کار را از دستان افرادی مانند مارک روته دبیر کل این مجموعه خارج ساخته است. اکنون دبیر کل ناتو به جای مدیریت بحران‌های داخلی و تنظیم مناسبات اعضای پیمان آتلانتیک شمالی، باید به فکر اتخاذ راهکارهایی برای جلوگیری از فروپاشی کل این ساختار تروریستی باشد. هر چند که به نظر می‌رسد راه حلی در این خصوص پیش روی دبیر کل ناتو و همراهانش وجود ندارد!

*بازنشر مطالب شبکه‌های اجتماعی به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان از فضای این شبکه‌ها منتشر می‌شود.